به همين قياس مىتوانى از معاينهء زبان كوچكه و لوزتين و دندانها علامتهايى از حالت مغز به دست آورى . 5 - پيها : اندامان پىآلود درون نيز مىتوانند بازنماى حالت مغز باشند زيرا با مغز و نخاع شراكتى دارند . اگر پيها به مصيبتى گرفتار آيند و بلادوام يابد حتما چيزى از بيمارى آنها به مغز - كه شريك ايشان است - سرايت مىكند و ممكن است مغز به بيمارى گرفتار آيد و از بيمارى او چيزى نصيب پيها و اندامان پىآلود گردد . پس اگر ديدى كه پيها ستبر و زورمندند و مجرا و مسير آنها سالم و بىگزند است ، بدان كه مغز نيرومند و سرحال است و از عكس آن عكس آن را به شمار بياور ! فصل پانزدهم جويا شدن حال مغز از اندامانى كه با مغز شراكتى دارند و به مغز نزديكند هرگاه اندامان مشترك با مغز را نيرومند و سالم يافتى ! بدان كه مغز سرحال است و اگر چنين اندامهاى مشترك با مغز بدحال بودند ، خود اندام آسيب‌ديده را معاينه كن ! اگر سبب بدحالى و آسيب‌ديدگى بيماريى ويژه به خود اندام پيدا نشد ، بدان كه مغز يا ناتوان شده يا آزارى ديده است . ممكن است اندام مشارك با مغز به آسيبى گرفتار آيد و سببش علتى باشد كه بر مغز وارد آمده است . چنان‌كه مىبينيد كه گاهى بيمارى براى شاشيدن و قضاى حاجت با اينكه بايد برخيزد ياراى برخاستن ندارد و حس اين نيازمندى را از دست داده است كه اين حالت در بيمارى ليثرغس و سبات سهرى ( خواب در بيدارى ) و غيره روى مىدهد . يا اينكه حركت كردن بر بيمار دشوار است ؛ چنان‌كه در همان بيمارى ليثرغس و سبات سهرى و قرانيطس روى مىدهد . از قورت دادن عاجز ماندن ، گلوگير شدن ، آب دهان را به دشوارى بلعيدن كه از اين سه بيمارى نامبرده روى مىآورد . و يكى ديگر از اين حالتها را كه بايد به گردن مغز انداخت ، چگونگى نفس است . شايد آسيبى در مغز پيدا شده و به حجاب مغز و اندامان نفس سرايت كرده است . گاهى بلندى و بزرگى نفس خبر از بيمارى صبار ( جنون سودايى ) مىدهد . كوتاهى و تنگى نفس علامت بيمارى سبات سهرى و ليثرغس است . و به ترتيبى كه قبلا ذكر كرديم مىتوان از درد اندامانى كه با مغز شراكت دارند حال مغز را دانست . همين‌طور مىتوان از درد اندام مشارك با مغز ، نتيجه‌هاى ديگرى گرفت . مثلا در حالت سردرد اگر ته و بيخ چشمها به درد آيد علامت آن است كه انگيزه خارج از كاسهء سر است و ممكن است از پر شدن رگها ، تهى شدن رگها ، رنگ پوست سر و غيره هم‌چنان‌كه در بحثهاى سابق يادى از آنها كرده‌ايم ، بتوان بر وضع و حال مغز آگاهى يافت .